Лентата што не постои

Постои една лента на балканските патишта што ниту еден инженер не ја нацртал, ниту еден закон не ја признава — а сепак секој ден е полна. Тоа е лентата од десно. Онаа меѓу нормалната лента и банкината. Или онаа тесна празнина меѓу две коли во метеж. Некој секогаш ќе ја „најде" и ќе прелета оттаму, убеден дека открил тајна кратенка што сите други се премногу глупави да ја видат, ако не те собира баш можиш и тротоарот или зелена зона да "искористиш" (само малку).

Ако си возел низ Скопје во шпиц, или по автопат кон море, ја знаеш сцената. Ајде да ја разгледаме искрено — и да одговориме на прашањето што сите го мислиме: дали е тоа cool, или само глупаво?

Моторџиите: господарите на непостоечката лента

Прво, моторите. Стоиш во колона, не мрдаш, и одеднаш — бррррр — покрај тебе, на десет сантиметри од ретровизорот, пролетува мотор меѓу лентите со брзина што нема логика. Ти го држиш срцето. Тој веќе е триесет метри напред и филтрира меѓу следните две коли.

Ајде да бидеме фер: во метеж, филтрирањето со мотор има смисла и во многу земји е дозволено. Проблемот не е филтрирањето. Проблемот е брзината и непредвидливоста — кога моторот се појавува од десно, од место каде што ниту еден возач не гледа, со брзина двојно поголема од сообраќајот. Тогаш моторџијата не е брз. Тој е невидлив. А невидливото на пат е смртоносно.

Возачите на коли: „ама лентата беше слободна"

Потоа доаѓаат колите. Автопат, лева лента затната, десна лента слободна — и некој решава дека десната лента е сега „лента за претекнување". Прелетува од десно, се навлекува пред тебе, и продолжува како херој.

Одбраната е секогаш иста: „Ама лентата од десно беше слободна, зошто да чекам?" Затоа што десната лента не е за претекнување, пријателе. Таа е за возење и за излез. Кога претекнуваш од десно, го изненадуваш секој што сака да излезе, секој што се враќа во својата лента, и секој што едноставно не очекува некој да долета од таа страна.

Зошто изгледа cool (а всушност не е)

Има нешто во тоа што те тера да се чувствуваш брз и снаодлив. Сите стојат, ти се движиш. Сите чекаат, ти најде начин. За момент, се чувствуваш како да ја победи играта.

Но еве ја вистината: претекнувањето од десно не е вештина — тоа е коцкање. Со секое поминување од десната страна, се обложуваш дека никој нема да отвори врата, нема да излезе, нема да смени лента. И еден ден, некој ќе го направи токму тоа. Тогаш „cool" трае секунда, а последиците — многу подолго.

Малата математика на „предноста"

• Претекнуваш пет коли од десно. Заштедуваш… можеби десет секунди.
• Ризикуваш судар, казна, и во најлош случај — нечиј живот.
• На следниот семафор, повторно сте еден до друг. Секогаш сте.

Десетте секунди што ги „добиваш" никогаш не вредат колку што мислиш. Балканскиот шпиц не се победува со претекнување од десно — се преживува со трпение.

До каде сме, всушност?

Истиот парадокс како и со паркирањето: кога јас претекнувам од десно, тоа е затоа што итам и лентата беше слободна. Кога ти го правиш истото, си опасен манијак. Сите го осудуваме, речиси сите сме го правеле.

Не сме лоши возачи. Само сме нетрпеливи. И заборавуваме дека патот не е трка каде што секој се бори за својата секунда — туку простор што го делиме со стотици луѓе кои сакаат само едно: да стигнат дома живи.

Малата поента на крајот

Не е cool. Никогаш не било. Она што изгледа како снаодливост е всушност најчестата причина за судари на страничен удар и за соборени моторџии. Ако возиш мотор — биди видлив, не невидлив. Ако возиш кола — држи ја десната лента за возење и излез, не за претекнување.

Балканот нема да стане Германија преку ноќ. Но следниот пат кога ќе ти текне да прелеташ од десно за да „добиеш" неколку метри — сети се дека тие метри не вредат ниту една итна помош, ниту еден соборен мотор, ниту едно семејство што чека некој дома.

Возете паметно — стигнете живи

RoadRadar ти помага да бидеш посвесен возач — со предупредувања во реално време за камери, полициски контроли и опасности на патот. Колку помалку изненадувања, толку помалку искушение да „снаоѓаш" од десно.

Симни го RoadRadar и придружи се на заедницата возачи што внимаваат еден на друг — затоа што вистинскиот cool возач е оној што стигнува дома безбедно, а не оној што прелетал од десно.